Quyosh kontrolleri orqali quvvaatlash tizimlari

Quyosh nazorat kontrolleri (Solar Charge Controller) orqali quvvatlash invertordan biroz farq qiladi. Chunki quyosh energiyasi beqaror (bulut kelishi, kun botishi) va kontrollerning asosiy vazifasi bu o‘zgaruvchan tokni akkumulyator "hazm qila oladigan" barqaror ko‘rinishga keltirishdir.

Quyosh kontrollerlari asosan ikki xil bo‘ladi: PWM (arzon, oddiy) va MPPT (qimmat, samarali). Qaysi birini ishlatishingizdan qat’i nazar, sozlash mantiqi quyidagicha:

1. Akkumulyator turiga qarab sozlash (12V tizim uchun)

Ko‘p kontrollerlarda oldindan o‘rnatilgan rejimlar (b01, b02, b03 kabi) mavjud.

A) Liquid (Suyuqlikli / WET) – b01 (yoki FLD)

Bu akkumulyatorlar "qaynab" turishi kerak, shuning uchun kontroller vaqti-vaqti bilan yuqori kuchlanish beradi.

• High Voltage Disconnect (HVD): 16.0V (Xavfsizlik chegarasi).

• Charging Limit: 15.0V.

• Equalizing Charge (Tenglashtirish): 14.6V — 14.8V. (Bu rejim har 28-30 kunda bir marta 1-2 soat davomida avtomatik yoqiladi).

• Float Charge (Saqlash): 13.8V.

B) AGM va Gel (Gelli) – b02 (yoki GEL/SLD)

Bu ikkisi uchun sozlamalar deyarli bir xil, lekin GEL uchun kuchlanishni pastroq ushlash xavfsizroq.

• Charging Limit: 14.4V – 14.6V.

• Equalizing Charge: O‘CHIRILGAN (0V yoki OFF). Agar kontrollerda bu funksiyani o‘chirish imkoni bo‘lmasa, Equalizing kuchlanishini Boost (asosiy quvvat) kuchlanishi bilan bir xil qilib qo‘ying (masalan, ikkalasini ham 14.4V ga).

• Float Charge: 13.5V – 13.8V.

Diqqat: Agar AGM akkumulyatorga "Liquid" rejimi (b01) qo‘yib yuborilsa, "Equalization" paytida (14.8V da) akkumulyator shishib ketadi va klapanlari ochilib, ichidagi gaz chiqib ketadi. Natijada akkumulyator quriydi.

C) LFP (LiFePO4) – b03 (yoki User/LIT)

LFP akkumulyatorlari quyoshdan kelayotgan energiyani juda tez qabul qiladi.

• Charging Limit (Bulk): 14.4V – 14.6V.

• Float Charge: LFP uchun bu shart emas, lekin kontroller ishlashi uchun 13.6V ga sozlang. Bu vaqtda BMS quvvatni to‘xtatadi.

• Equalization: QAT'IYAN O‘CHIRILSIN.

• Harorat kompensatsiyasi (Temp Compensation): 0 (Nol) qilib qo‘yish SHART.

  • Sabab: Qo‘rg‘oshin akkumulyatorlarda havo sovuq bo‘lsa, kontroller kuchlanishni oshiradi. LFP da esa bu kerak emas. Agar buni o‘chirmasangiz, qishda kontroller LFP ga 15V+ kuchlanish berib yuborishi va BMS himoyasini urib yuborishi mumkin.

2. Muhim sozlamalar (Barcha turlar uchun)

Quyosh kontrollerining ekranida ko‘rinadigan boshqa parametrlar ham bor. Ularni to‘g‘ri qo‘yish akkumulyator umrini uzaytiradi:

1. LVD (Low Voltage Disconnect - Past kuchlanishda uzish):

   • Agar kontrollerga to‘g‘ridan-to‘g‘ri chiroq yoki yuk (load) ulagan bo‘lsangiz, akkumulyator o‘lib qolmasligi uchun uni qachon o‘chirish kerakligini belgilaydi.

   • Qo‘rg‘oshinli (AGM/Gel): 11.5V – 12.0V (Juda pastga tushirmang, sulfatlanish boshlanadi).

   • LFP: 11.0V – 11.2V (LFP deyarli oxirigacha ishlashi mumkin, lekin BMS o‘chishidan oldin kontroller o‘chirgani yaxshi).

2. LVR (Low Voltage Reconnect - Qayta ulash):

   • Akkumulyator quvvat olib, qaysi kuchlanishga yetganda yukni (chiroqni) qayta yoqish kerak?

   • Tavsiya: 12.6V.

3. Oltin qoida: Ulanish tartibi

Bu xatoni juda ko‘p ustalar qiladi va kontrollerni kuydiradi. Tartibni buzmang:

1. BIRINCHI: Akkumulyatorni kontrollerga ulang.

   • Shunda kontroller ekran yonadi va u tizim necha voltligini (12V yoki 24V) tanib oladi.

2. IKKINCHI: Quyosh panellarini kontrollerga ulang.

   • Agar avval panelni ulasangiz, ochiq quyoshda panel 20V (yoki 40V) kuchlanish berishi mumkin. Kontroller buni qayerga yo‘naltirishni bilmay, ichidagi tranzistorlari kuyib ketadi.

4. Xulosa Jadval (Quyosh kontrolleri uchun)